A co, jeśli Twoje dziecko nie potrzebuje, abyś Ty motywowała je do nauki?

KTO niesie motywację?

Wyobraź sobie plecak. Przez pierwsze lata niesiesz go dziecku, bo jest małe. Później nadal go bierzesz, bo jest ciężki.

Potem z przyzwyczajenia. Aż któregoś dnia orientujesz się, że obok Ciebie idzie już całkiem duży człowiek… a plecak nadal znajduje się na Twoich plecach.

Z motywacją może dziać się coś podobnego.

Jeśli to rodzic przez lata jest tym, który przypomina, uruchamia, zachęca, nagradza, pilnuje i dostarcza powodów, dziecko może mieć mniej okazji, żeby ćwiczyć coś niezwykle ważnego:

uruchamianie samego siebie.

💎 Kiedy rodzic przez lata niesie motywację dziecka, warto zapytać: kiedy dziecko nauczy się nieść ją samo?

Czy to znaczy, że motywacja zewnętrzna jest zła?

Nie.

I właśnie tutaj warto odejść od bardzo prostego podziału:

motywacja zewnętrzna — zła
motywacja wewnętrzna — dobra.

Życie tak nie działa. Nas wszystkich czasem mobilizuje termin. Wynagrodzenie. Ocena. Nagroda. Konsekwencja. Oczekiwanie innych ludzi. Dziecko również może usiąść do nauki dlatego, że chce dostać dobrą ocenę. I może to zadziałać.

Tylko jest różnica między pytaniem:

„Co sprawi, że dziecko TERAZ zacznie się uczyć?”

a:

„Co pomoże mu z czasem coraz bardziej brać odpowiedzialność za własne działanie?”

To nie jest to samo pytanie.

Nie wszystko musi sprawiać przyjemność.

I tutaj pojawia się kolejna pułapka. Kiedy słyszymy „motywacja wewnętrzna”, łatwo pomyśleć:

dziecko powinno lubić się uczyć.

Nie powinno. Nie musi kochać matematyki. Nie musi fascynować się każdą lekturą. Nie musi budzić się rano z ekscytacją na myśl o sprawdzianie z geografii. 😉

Dorośli również wykonują wiele rzeczy, które nie są fascynujące. A jednak je robimy. Dlaczego?

Bo czasem potrafimy odpowiedzieć sobie:

PO CO.

„Nie uwielbiam tego, ale jest to dla mnie ważne.” „Chcę osiągnąć określony cel.” „Potrzebuję tej umiejętności.” „Wybrałam coś, do czego to mnie prowadzi.”

I właśnie tutaj pojawia się coś bardzo ważnego:

Dziecko nie musi zawsze CHCIEĆ robić daną rzecz, żeby coraz bardziej CHCIEĆ celu, do którego ona prowadzi.

To ogromna różnica.

Od „MUSZĘ” do „WIEM, PO CO.”

Pomyśl o trójce dzieci siedzących nad dokładnie tym samym zadaniem. Pierwsze myśli:

„Robię, bo mama kazała.”

Drugie:

„Robię, bo chcę dostać piątkę.”

Trzecie:

„Nie przepadam za tym, ale chcę to opanować, bo wiem, do czego jest mi potrzebne.”

Każde wykonuje zadanie. Z zewnątrz możemy zobaczyć dokładnie to samo:

dziecko się uczy.

Ale to, co uruchamia jego działanie, jest inne.

I właśnie dlatego nie wystarczy pytać:

„Czy moje dziecko jest zmotywowane?”

Warto zapytać:

„CO je motywuje?”

A jeszcze głębiej:

„Czy z czasem coraz więcej powodów do działania potrafi odnajdywać w sobie?”

I tutaj wraca nasze wielkie: PO CO?

Kilka dni temu pisałam tutaj o wiedzy. O tym, że nie wystarczy:

WIEM.

Chcemy prowadzić dziecko dalej:

WIEM → ROZUMIEM → POTRZEBUJĘ → DZIAŁAM.

I właśnie dlatego te dwa tematy są ze sobą tak mocno połączone. Jeżeli jedynym „PO CO?” nauki staje się:

żeby dostać ocenę,
żeby mama była zadowolona,
żeby tata się nie zdenerwował,
żeby dostać nagrodę,
żeby uniknąć konsekwencji…

to powód działania wciąż w dużej mierze znajduje się na zewnątrz dziecka.

A przecież chcemy, żeby pewnego dnia potrafiło powiedzieć:

„Chcę to umieć.”

„To jest dla mnie ważne.”

„Wybrałem ten cel.”

„Wiem, po co podejmuję ten wysiłek.”

Nie zawsze. Nie przy każdym szkolnym zadaniu. Ale coraz częściej.

„Jak stworzyć warunki, w których ono będzie mogło odnaleźć własny powód do działania?”

To jest zupełnie inna rola.

Nie motoru, który cały czas napędza. Raczej przewodnika, który pomaga dziecku nauczyć się uruchamiać własny silnik.

Spróbuj inaczej.

Kiedy następnym razem będziesz miała na końcu języka:

„Idź się uczyć.”

nie musisz go połykać. 😉

Zatrzymaj się tylko na sekundę. I sprawdź, czy obok niego może pojawić się również:

„Co masz dzisiaj do zrobienia?”

„Od czego chcesz zacząć?”

„Jaki masz na to plan?”

„Czego potrzebujesz ode mnie?”

„Co już potrafisz?”

„Co tym razem nie zadziałało?”

„Co możesz spróbować inaczej?”

A czasem również:

„Po co chcesz to umieć?”

Nie po to, żeby dziecko natychmiast udzieliło Ci pięknej, dojrzałej odpowiedzi. 😉

Może wzruszyć ramionami.

Może powiedzieć:

„Nie wiem.”

I to też jest początek. Bo być może pierwszy raz nie dostało od dorosłego gotowej odpowiedzi na swoje PO CO. Dostało przestrzeń, żeby zacząć jej szukać.

Nie przestawaj wspierać. Przestań motywować ZA NIE.

Nie chodzi o wycofanie rodzica. Chodzi o zmianę jego miejsca.

Z:

„Muszę sprawić, żeby Ci się chciało.”

na:

„Jestem obok, kiedy uczysz się brać odpowiedzialność za własne działanie.”

Bo któregoś dnia nie będzie obok Ciebie dziennika elektronicznego do sprawdzania. Nie będzie kartkówki, którą możesz przypomnieć. Nie będzie nagrody, którą możesz obiecać. I nie będzie Ciebie stojącej nad biurkiem. Będzie Twoje dorosłe dziecko. Jego decyzje. Jego cele. Jego konsekwencje.

I jego własne:

PO CO?

💎 Nie wszystko musi się dziecku chcieć. Ważne, żeby coraz lepiej rozumiało, po co podejmuje działanie.

A więc może w tym roku szkolnym, zanim kolejny raz zapytasz:

„Jak mam zmotywować moje dziecko?”

spróbuj zapytać:

„Co mogę zrobić, żeby coraz mniej potrzebowało MNIE do tego, żeby chcieć działać?” ❤️🌿